Kostomłoty

Miejscowość Kostomłoty jest po raz pierwszy wymieniona w 1201 roku w związku z instniejącym tutaj kościołem św. Gotarda. Zaś jako osada targowa (forum Costomlot) jest po raz pierwszy wymieniona w dokumencie księcia Bolesława Kędzierzawego, wystawionym we Wrocławiu w dniu 22 czerwca 1149 roku. Kolejna wzmianka pochodzi z 23 października 1254r i znajduje sie w dokumencie Henryka III, który został wystawiony we Wrocławiu. Książe śląski informuje w nim o przeniesieniu targu z poniedziałku na sobotę w "civitas" Costomlot. Określenie "civitas" oznacza, że Kostomłoty były już w XIII w. miasteczkiem. Nazwa Kostomłotów (Costomlot) wywodzi się od zespolenia dwóch wyrazów: kości i młócić. Niemiecka nazwa miejscowości Kostenblut zaś z kosten (kości) i blut (krew). Otóż była to nazwa nadana osadzie przez okolicznych mieszkańców. Odnosiła się ona do mieszkańców osady, którzy wówczas, delikatnie pisząc, byli "niespokojnego ducha". Na szczęście dziś to już tylko nazwa historyczna. W 1614r. poświadczone jest istnienie władz miejskich w Kostomłotach, tj. burmistrza, wójta i czterech przysięgłych. Nauczyciel pełni funkcję pisarza miejskiego. Miasteczko było kilkakrotnie zniszczone przez pożar i wojny. Szczególnie dotkliwie zostało zdewastowane podczas wojny trzydziestoletniej( 1618-1648) i siedmioletniej (1756 - 1763). Cesarz austryjacki Leopold I w dniu 29 maja 1692r. odnowił prawa miejskie Kostomłotów. Po zajęciu Śląska przez Prusy Kostomłoty ponownie stały się małą osadą targową. Odbywały się tu dwa razy w roku jarmarki; wiosenny i jesienny.

 

Kościół pw Podwyższenia Krzyża Świętego

Źródła po raz pierwszy datują istnienia kościoła parafialnego św. Gotarda w r. 1201. Obecny budynek kościelny został wzniesiony w większej części z materiału budowlanego jakim był kamień łupany. Wybudowano go pod koniec średniowiecza, w połowie XIV. W stylu gotyckim. Jego rozbudowa miała miejsce około r. 1585 (zachował się portal w kruchcie południowej z tego okresu). Kościół restaurowany był w latach 1818-1819. W latach 1959-60 wymieniono pokrycie dachowe i wprowadzono nową kolorystykę elewacji. W roku 1970 przeprowadzono remont wieży, zaś w 1997 hełm wieży pokryto blachą miedzianą, a także wykonano nową elewacje wieży i całego kościoła. W roku 1998 wymieniono pokrycie dachowe nad prezbiterium i założono nową instalację elektryczną. Starania księdza proboszcza Jerzego Sieczki zostały uwieńczone wzniesieniem przy kościele kaplicy przedpogrzebowej w 1999r. W 2000 r. wykonano w kościele nowe nagłośnienie oraz okna witrażowe na wieży. Warto nadmienić, iż podczas remontu wieży kościoła w Kostomłotach odnaleziono dokumenty, złożone tam przez byłych mieszkańców, a opisujące współczesne im czasy. Dokument ten jest doskonałym uzupełnieniem dziejów Kostomłot. Poniżej kilka ciekawostek dotyczących dziejów obecnej gminy Kostomłoty:

"Jeśli ciekawi was to. Potomni, którzy rzeczywiście chcecie dowiedzieć się o opisywanych tu wydarzeniach, jeśli chcecie dowiedzieć się o sytuacji Kościoła i państwa - prowadzicie domysły, zwłaszcza dotyczące tej sprawy, to słuchajcie; w tym czasie ludzkość była szczęśliwa, nauki rozkwitały, handel i komunikacja posiadały nowe życia, wszystko zapowiadało rozwój pól i łąk. Mieszkańcy dzielili się na wielko - i drobno mieszczaństwo, na posiadaczy domów ludzi nie posiadających gruntu. Gmina Kostomłoty rozwijała się od roku 1819 zwłaszcza przez ostatnie 15 lat, w dobrobycie - szczególnie dzięki wzrastającej industrializacji. Świadczą o tym od kilku lat powstające na miejsce domów - zazwyczaj pokrytych słomą - nowe budynki. Tak więc w 1823 roku wybudowano budynek szkoły, a w 1840r. nową plebanię. Rok 1909 Co do nowych budowli, należy wymienić: Szpital wybudowany w 1896 roku Centralna mleczarnię - wybudowaną w 1902 roku Urząd pocztowy III klasy - wybudowany tego roku W tym roku odrestaurowano także kulę wieży kościelnej, która - na skutek wybryków z wcześniejszych lat - została poważnie uszkodzona i posiadała liczne otwory po ostrzale."

Pręgierz usytuowany w centralnej części wsi pochodzi z XVIw. i świadczy o istnieniu w Kostomłotach władzy sadowniczej. Jest to jeden z nielicznych, dobrze zachowanych pręgierzy średniowiecznych na Śląsku.

Krzyż pokutny przy ogrodzeniu kościoła pochodzi z XVIIw. Obiektami zabytkowymi są również cmentarz i mur przykościelny.

Panorama kościoła w Kostomłotach wykonana przez Agencję Fotograficzną 'Panoramica' we Wrocławiu (www.dolnyslask360.pl)
Tekst opracowała Monika P. na podstawie: Ks. Mieczysław Kogut, Dekanat Kąty Wrocławskie, cz. II, Kąty Wrocławskie 2003 Ks. Mieczysław Kogut, Dekanat Kąty Wrocławskie, cz. III, Kąty Wrocławskie 2004 Biuletyn Gminny, Kostomłoty 2005
Zdjęcia:www.wroclaw.hydral.com